Wees jezelf.

 

Deze twee woorden zijn voldoende om de hele mensheid te transformeren, ze kunnen een nieuwe mens het leven schenken. Ze zijn oneindig vol betekenis. Het verleden van de mensheid is een voortdurende inspanning geweest niet jezelf te zijn; tot nu toe is ons door priesters en politici en pedagogen gezegd iemand anders te zijn. ‘Wees een christus,’ zeggen ze, en de mensen die proberen een christus te zijn, zijn christenen. ‘Wees een boeddha,’ zeggen ze, en de mensen die proberen een boeddha te zijn, zijn boeddhisten. Nog geen enkele andere christus is tot nu toe verschenen, en ook geen boeddha, en het gaat ook nooit gebeuren. Dat ligt niet in de aard der dingen.


Geschiedenis herhaalt zich, het bestaan herhaalt zich nooit. Geschiedenis herhaalt zich omdat geschiedenis gestalte krijgt door de onbewuste mensheid. Het bestaan herhaalt zichzelf nooit, omdat het bestaan niets anders is dan goddelijkheid, creativiteit. Creativiteit is niet cyclisch, bewustzijn herhaalt zich niet. Het is onvermijdelijk dat onbewustheid zich herhaalt, het beweegt zich in een kringetje. Het gaat maar in hetzelfde kringetje rond, het wordt alsmaar efficiënter in steeds maar weer hetzelfde te doen. En hoe efficiënter het wordt, hoe moeilijker het is voorbij het bekende te gaan.


De creatieve mens laat altijd het bekende achter zich en gaat het onbekende in. Een ander herhalen is niets anders dan komedie spelen, bedriegen, misleiden. Het is prachtig om Christus te kennen, het is prachtig om van Boeddha te houden, het is prachtig om Lao Tse te begrijpen, maar het is verfoeilijk, vernederend hen te herhalen, na te apen.


Maar de mens is eeuwenlang geconditioneerd in het worden van iemand anders. Gevestigde belangen willen niet dat je jezelf bent. De gevestigde belangen willen nooit dat je jezelf bent, omdat ze bang zijn voor iets nieuws; alles wat nieuw is, schijnt een gevaar voor hen te zijn.



… iedereen krijgt te horen dat hij iemand anders moet zijn. Er zijn twee redenen waarom dit van enorm nut is voor het establishment. Ten eerste wordt, door te proberen iemand anders te zijn, je leven een puinhoop, omdat je nooit iemand anders kunt zijn – dat is onmogelijk, je kunt alleen jezelf zijn. Door te proberen iemand anders te zijn, word je dus afgeleid van je authentieke wezen; je energie wordt verspild. Je bent dan in een voortdurend conflict met jezelf, je zit dan in een burgeroorlog. Je mind vertegenwoordigt het verleden en je hart blijft maar zeggen: ‘Wees jezelf.’ Maar de mind maakt zoveel kabaal dat je het hart niet kunt horen. Dan ben je gespleten, ben je schizofreen: het ene deel beweegt zich in de ene richting en het andere deel beweegt zich in de tegenovergestelde richting. Je zit altijd in een soort wedstrijd touwtrekken. Je leven is een leven van spanning, pijn en angst.


En een mens die in ellende leeft, kan gemakkelijk onderworpen worden, omdat zijn krachten voortdurend worden verspild. Hij heeft geen energie meer over om rebels te zijn. Je hebt energie nodig om rebels te zijn, je moet een reservoir van energie zijn. In feite heb je overvloedige energie nodig om een rebel te zijn, omdat je vecht tegen miljoenen; je vecht tegen een lange, lange traditie. Je vecht tegen vele gevestigde belangen, en dat zijn machtige mensen – de rijke, de godsdienstige, de politieke; zij die de maatschappij domineren en uitbuiten, moeten wel machtig zijn. Jij bent machteloos, zo machteloos dat je niet eens je hoofd kan opheffen. Je kunt geen nee zeggen; je kunt jezelf niet doen gelden.


Aan de ene kant is dit dus een hele verfijnde psychologische strategie om je energie te vernietigen. Het is precies als dit: kijk eens naar een stier – hij heeft energie. Je kunt de stier niet gebruiken om een ossenkar te trekken, dat is gevaarlijk. Als je twee stieren gebruikt om een ossenkar te trekken, is dat nog gevaarlijker. Ten eerste is het bijna onmogelijk ze op de weg te houden, zo sterk zijn ze. Ze kunnen de akker in rennen – als ze een koe zien, een prachtige koe, vergeten ze alles over jou en je kar en alles gaat ondersteboven! De stieren moeten eerst gecastreerd worden. Als een stier eenmaal gecastreerd is, is het niet meer hetzelfde dier. De os is een verre echo van de stier; hij is zwak, zijn kracht is vernietigd. Nu kan hij onderworpen worden – het is allemaal zo makkelijk.


Deze strategie is gebruikt om mensen van hun energie te beroven. Je ouders vertellen je, je leerkrachten vertellen je, iedereen om je heen zegt steeds maar tegen je: ‘Wees een Boeddha, wees een Krishna, wees een Jezus, wees een Zarathustra.’ Maar nooit: ‘Wees jezelf.’ Dit is psychologische castratie, ze laten een schuldgevoel in je ontstaan: je voelt je schuldig als je jezelf bent. Je kunt nooit de persoon zijn die je probeert te zijn, maar door die inspanning wordt jouw energie verspild en hun doel bereikt. En dan is je leven een leven van ellende, want je kunt alleen vreugde voelen als je jezelf bent.


Prachtig hoe de roos danst in de wind, in de zon, in de regen, omdat ze zichzelf niet heeft verwoest door te proberen een lotus te zijn. Om dezelfde reden is de lotus prachtig. De goudsbloem is prachtig, alle bloemen zijn prachtig om de eenvoudige reden dat ze enkel zichzelf zijn. Stel je een roos voor die probeert een lotus te zijn – vroeg of laat komt ze in de spreekkamer van de psycholoog terecht! Ze maakt zichzelf gek, ze wordt krankzinnig! En haar hele energie wordt verspild met te proberen een lotus te zijn, en het is voor haar zelfs niet mogelijk een roos te zijn. En als het nog mogelijk is, dan wordt het een hele armzalige roos, zonder kleur, zonder geur, niet dansend, zonder melodie.

 

...
 

De Desiderata brengt een geweldig belangrijke boodschap: wees jezelf. En dit is de boodschap van alle verlichten. Boeddha zegt: ‘Wees een licht voor jezelf.’ Dat was zijn laatste uitspraak. Terwijl hij stierf, opende hij op zijn sterfbed zijn ogen en gaf zijn laatste boodschap aan de mensheid: wees een licht voor jezelf … imiteer niemand.

Aan de ene kant maakt imitatie je dus zwak, en aan de andere kant maakt het je ellendig. Zwak en ellendig, dat is wat de gevestigde belangen willen dat je bent. En ze hebben zo’n schitterende truc ontdekt, dat je, tenzij je erg intelligent bent, wel verstrikt moet raken, want wie zou nou geen Jezus willen zijn? Het idee is boeiend. Wie zou niet zoals Boeddha willen zijn? Boeddha is schoonheid – zuivere schoonheid, zuiver gratie. Wie zou niet een Boeddha willen zijn?

Daarom kan het kind niet tegen de ouders of tegen de onderwijzers zeggen: ‘Je hebt ongelijk.’ Het is zelfs voor zijn verstand aantrekkelijk; het voelt redelijk, zinnig. En het brengt je enorme schade toe: het maakt dat je jezelf haat. Je kunt niet van jezelf houden, en hoe meer je mislukt in het zijn van de ander, hoe meer je jezelf haat.

Ik heb duizenden mensen gadegeslagen, ik heb ononderbroken met duizenden mensen gewerkt, en het is mijn eigen waarneming dat ik zelden een persoon tegenkom die van zichzelf houdt. Jezus zegt: ‘Heb je vijanden lief gelijk jezelf…’ en je zou denken dat het heel moeilijk is van je vijanden te houden. Nee, dat is het niet. De echte moeilijkheid is van jezelf te houden. Je kunt van je vijanden houden, dat is helemaal niet zo moeilijk. De echte moeilijkheid is van jezelf houden, jezelf te respecteren, jezelf te accepteren zoals je bent, onvoorwaardelijk. En dat is het begin van de revolutie, het begin van de transformatie.

Mijn hele lering kan worden samengevat in deze twee woorden: wees jezelf.

De authentieke zoeker heeft niets van doen met het kennen van het goddelijke; hij wil zichzelf kennen. Dat is het meest fundamentele – jezelf kennen – want daaruit komt al het weten voort, alle licht. Als je jezelf kent, ken je ook het goddelijke. In feite ben je, enkel door jezelf te kennen in staat het uiteindelijke te kennen, want het uiteindelijke is aanwezig in de diepste kern van je wezen.
 

Osho, Zijn met hart en ziel

OSHO PUBLIKATIES
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

© Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
© Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights