De psychologie van de boeddha’s

Sigmund Freud heeft psychoanalyse ter wereld gebracht, die bestaat uit het analyseren van het denken. Het beperkt zich tot het denken. Het zet geen stap buiten de mind, voor geen meter. Integendeel, het begeeft zich dieper de mind in, in de verborgen lagen, in het onbewuste, om wegen en manieren te vinden hoe men de mind van de mens op zijn minst kan normaliseren. Het doel van freudiaanse psychoanalyse is niet erg groots.

Haar doel is het de mensen normaal te houden. Maar normaliteit is niet voldoende. Enkel normaal te zijn is niet zo geweldig. Het is goed voor de gewone alledaagse routine en dat je daarmee om kunt gaan. Maar het geeft je geen diepte, het geeft je geen glans. Het brengt je geen inzicht in het wezen der dingen. Het neemt je niet mee voorbij de tijd, voorbij de dood. Het is hoogstens een nuttig hulpmiddel voor mensen die zo abnormaal geworden zijn, dat ze niet met hun dagelijkse leven om kunnen gaan – ze houden het niet met anderen uit, ze kunnen niet werken, ze zijn ontredderd geraakt. Psychotherapie geeft een zekere samenhang – geen integriteit, let wel, maar slechts een zekere samenhang. Het houdt de mensen bij elkaar, maar ze blijven nog steeds versplinterd. Niets raakt gekristalliseerd in hen, er wordt geen ziel geboren. Men wordt er niet gelukzalig van, men wordt alleen maar wat minder ongelukkig, wat minder ellendig.

Psychologie helpt ze hun ellende te accepteren. Het helpt ze te accepteren dat dit alles is wat het leven te bieden heeft, dus vraag niet om meer. In zekere zin is het gevaarlijk voor je innerlijke groei, want innerlijke groei vindt alleen plaats als er een goddelijke ontevredenheid aanwezig is. Pas als je fundamenteel ontevreden bent met zoals de dingen zijn, ga je op zoek, alleen dan ga je hogerop, pas dan ga je pogingen doen om jezelf uit de modder te trekken.
Jung ging wat dieper het onbewuste in. Hij ging het collectieve onderbewustzijn binnen. En zo kom je in nog modderiger water terecht, wat je geen stap verder brengt.

Assagioli bewoog zich naar het andere uiterste. Toen hij de beperkingen van psychoanalyse inzag, ontwikkelde hij de psychosynthese. Hij legde de nadruk op synthese in plaats van analyse.


De psychologie van de boeddha’s is geen analyse en ook geen synthese, maar transcendentie, iets dat de mind overstijgt. Dit is geen activiteit die zich binnen de mind afspeelt, maar een proces dat je buiten de mind brengt. En dat is precies de betekenis van het woord ‘extase’ – er buiten zijn.

Wanneer je in staat bent uit je eigen mind te stappen, wanneer je afstand kunt scheppen tussen je mind en je echte wezen, dan is dat een eerste stap in de psychologie van de boeddha’s. En dan gebeurt er een wonder: wanneer je uit je mind stapt, verdwijnen al zijn problemen – omdat de mind zelf verdwijnt; hij verliest zijn greep op je.

Psychoanalyse is als het snoeien van de bladeren, maar dan komen er nieuwe bladeren. De wortels worden niet doorgesneden. En psychosynthese brengt de gevallen bladeren weer aan op de boom – plakt ze weer vast. En dat brengt de bladeren niet tot leven. Ze zullen er lelijk uitzien, ze zullen niet levendig zijn, niet groen – ze maken geen deel meer uit van de boom, maar zijn op een of andere manier vastgehecht.

De psychologie van de boeddha’s kapt de wortels van de boom door. Want zij zijn het die allerlei neuroses, psychoses creëren, die de mens versplinterd maakt, mechanisch, als een robot. En dat gaat heel eenvoudig…

Psychoanalyse duurt jaren, en zelfs dan blijft de mens hetzelfde. Ze herstelt de oude structuur, lapt je hier en daar wat op, saust het oude huis wat. Maar het is hetzelfde huis, het brengt geen radicale verandering. Het transformeert het bewustzijn van de mens niet.

De psychologie van de boeddha’s werkt niet binnen de mind. Ze heeft geen interesse in analyseren of synthetiseren. Ze helpt je alleen maar om uit je mind te komen, opdat je een blik van buitenaf kunt werpen.

En juist die blik brengt transformatie. Op het moment dat je naar je mind kunt kijken als naar een object, raak je er los van, raak je er niet mee geďdentificeerd; er wordt een afstand geschapen, en de wortels zijn gekapt.

Waarom worden wortels op deze manier doorgehakt?Omdat jij het bent die de mind blijft voeden. Als je ermee geďdentificeerd bent, geef je de mind voedsel; als je er niet mee geďdentificeerd bent, houd je op met het te voeden. Het valt dan vanzelf dood.

Er is een prachtig verhaal. Ik ben er dol op…
Op een dag trok Boeddha door een bos. Het was een warme zomerse dag en hij had erge dorst. Hij zei tegen Ananda, zijn hoofddiscipel: ‘Ananda, wil jij teruggaan. Nog maar een kilometer of drie vier terug zijn we een beekje gepasseerd. Haal jij wat water – neem mijn bedelnap mee. Ik ben moe en heb erge dorst.’ Hij was inmiddels oud.

Ananda ging terug, maar net voordat hij de beek bereikte, waren er een paar ossenkarren doorheen getrokken en die hadden de hele beek modderig gemaakt. Dode bladeren die op de bodem lagen waren naar boven komen drijven en het water ondrinkbaar gemaakt – het was vuil. Zonder water kwam hij terug en zei: ‘U zult nog even moeten wachten. Ik zal vooruitlopen. Ik heb gehoord dat er twee, drie kilometer verderop een grote rivier is. Ik zal daar water gaan halen.’ Maar Boeddha drong aan. Hij zei: ‘Ga terug en haal water uit die beek.’

Ananda kon hier de noodzaak niet van inzien, maar als de meester het zegt, moet de discipel het volgen. Terwijl hij inzag dat het absurd was – dat hij weer drie, vier kilometer terug moest lopen, wetende dat het water niet te drinken is – ging hij toch weer.

Bij het weggaan zei Boeddha: ‘En kom niet terug als het water nog vuil is. Als het vuil is ga je gewoon stil aan de kant zitten. En doe helemaal niets, stap niet in het water. Blijf stil aan de kant zitten en kijk toe. Vroeg of laat zal het water weer helder zijn, en dan vul je de nap en kom je terug.’

 

Ananda ging er weer heen. En Boeddha had gelijk: het water was vrijwel helder, de bladeren waren weg, de modder was gaan liggen. Maar het was nog niet helemaal helder en daarom ging hij aan de kant zitten om naar het stromende beekje te kijken. Heel langzaam werd het water helder als kristal. En toen ging hij dansend terug. Nu begreep hij waarom Boeddha zo had aangedrongen. Het bevatte een bepaalde boodschap voor hem, en hij had de boodschap begrepen. Hij gaf het water aan Boeddha, bedankte hem en raakte zijn voeten aan.

Boeddha zei: ‘Wat doe je? Ik moet jou bedanken want jij hebt me water gebracht.’ Ananda zei: ‘Nu kan ik het begrijpen. Eerst was ik boos; ik heb dat niet zo laten merken, maar ik was boos omdat het me absurd leek om terug te gaan. Maar nu heb ik de boodschap begrepen. Dit was wat ik toen op dat moment werkelijk nodig had. Hetzelfde is het geval met mijn mind – terwijl ik aan de kant van dat kleine beekje zat, werd ik mij ervan bewust dat hetzelfde opgaat voor mijn mind. Als ik in de beek was gesprongen had ik hem weer vuil gemaakt. Als ik in mijn mind was gesprongen was er meer lawaai gekomen, waren er meer problemen ontstaan, aan de oppervlakte komen. Toen ik daar aan de kant zat heb ik de techniek geleerd.

Nu zal ik ook naast mijn mind gaan zitten, hem gadeslaan met al zijn vuilheid, zijn problemen en oude bladeren, gekwetstheden en wonden, herinneringen en verlangens. Onbezorgd zal ik aan de kant gaan zitten en wachten op het moment waarop alles weer helder is.’

En het gebeurt vanzelf, want op het moment dat je aan de kant van je mind gaat zitten, geef je hem geen energie meer. En dat is ware meditatie. Meditatie is de kunst van het overstijgen.

Freud had het over analyse, Assagioli over synthese. De boeddha’s spraken altijd over meditatie, bewustheid.
Wat is het unieke aan deze derde psychologie? Meditatie, bewustheid, aandachtig zijn, gadeslaan – dat is het unieke eraan. Er is geen psychiater voor nodig. Je kunt het helemaal alleen doen, in feite moet je het alleen doen. Je hoeft er geen handleiding bij te hebben, want het is zo’n eenvoudig proces, zo eenvoudig om te doen. Als je het niet doet, lijkt het heel gecompliceerd. Zelfs het woord ‘meditatie’ schrikt mensen al af. Men denkt dat het heel moeilijk is, heel zwaar is. Ja, als je het niet doet, is het moeilijk en zwaar. Het is net als bij zwemmen. Dat is heel moeilijk als je niet weet hoe je moet zwemmen, maar als je het weet, is het zo eenvoudig. Niets is eenvoudiger dan zwemmen. Het is helemaal geen kunst, zo eenvoudig en natuurlijk is het.

Wees je meer bewust van je denken. En door je van je mind bewust te zijn, word je je bewust van het feit dat je niet de mind bent, en dat is het begin van een revolutie. Je begint vleugels te krijgen. Je zit niet langer vast aan de mind. De mind werkt als een steen en houdt je vast. Hij houdt je binnen het veld van de zwaartekracht. Op het moment dat je niet langer vast zit aan de mind, ga je het boeddhaveld binnen. Als de zwaartekracht zijn macht over je verliest, ga je het boeddhaveld binnen. Het boeddhaveld betreden wil zeggen de wereld van gewichtloosheid binnengaan. Je begint opwaarts te drijven. De mind blijft je naar beneden trekken.


Het is dus niet een kwestie van analyseren of synthetiseren. Het is simpelweg een kwestie van bewust te worden. Daarom hebben we in het Oosten geen psychotherapie ontwikkeld zoals die van Freud of Jung of Adler – en er zijn er nu zo vele op de markt…

We hebben geen enkele psychotherapie ontwikkeld, omdat we weten dat psychotherapie niet kan helen. Ze kan behulpzaam zijn om je wonden te accepteren, maar ze kan je niet helen. Herstel treedt in als je niet langer vast zit aan de mind. Wanneer het contact met de mind is verbroken, je niet-geďdentificeerd bent, volkomen ongebonden, wanneer de slavernij beëindigd is, dan vindt genezing plaats.

Transcendentie is ware therapie, en niet alleen maar psychotherapie. Ze is niet enkel een fenomeen dat beperkt blijft tot je psychologie, maar veel meer dan dat. Ze is spiritueel. Ze geneest je tot in de kern van je wezen.

Osho: Vrij Zijn in het hier & nu

??

OSHO PUBLIKATIES
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

© Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
© Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights