Het juiste pad

We gaan ons verdiepen in de prachtige wereld van niet-denken van een zenmeester. Sosan is de derde patriarch van zen. Er is niet veel over hem bekend – zo hoort het ook, want de geschiedenis tekent alleen gewelddaden op. Stilte wordt niet in de geschiedenis vermeld – dat is ook niet mogelijk. Alle annalen gaan over beroering. Wanneer iemand werkelijk stil wordt verdwijnt hij uit alle annalen, dan maakt hij niet langer deel uit van onze krankzinnigheid. Het is dus zoals het moet zijn.

Sosan is zijn hele leven een rondtrekkende monnik gebleven. Hij bleef nergens wonen, hij was altijd op doorreis, onderweg, in beweging. Hij was een rivier; hij was niet statisch als een meer. Hij was een voortdurende beweging. Daarin schuilt de betekenis van het rondtrekken van Boeddha’s discipelen: niet alleen in de uitwendige wereld, maar ook in de innerlijke wereld moeten ze dakloos zijn – want waar je je ook vestigt, je raakt eraan gehecht. Ze mogen geen wortel schieten; hun enige thuis is dit hele universum.
Zelfs toen men inzag dat Sosan verlicht was geworden, zette hij zijn oude leven van bedelmonnik voort. En er was niets bijzonders aan hem. Hij was een gewoon mens, een man van de tao.

Eén ding wil ik vooropstellen, en dat moet je goed onthouden: zen is een kruising. En net zoals er uit een kruising van rassen mooiere bloemen voortkomen en mooiere kinderen geboren worden, zo is dit ook met zen het geval.

Zen is een kruising tussen de gedachtenwereld van Boeddha en die van Lao Tse. Het is een glorieuze ontmoeting, de belangrijkste ontmoeting die ooit heeft plaatsgevonden. Daarom is zen mooier dan de gedachtenwereld van Boeddha en mooier dan de gedachtenwereld van Lao Tse. Het is een zeldzaam ontluiken van de hoogste toppen, en de ontmoeting van die twee toppen. Zen is niet boeddhistisch en niet taoïstisch, maar heeft beide in zich opgenomen.

India vat religie een beetje te serieus op. Door een lang verleden, door een langdurige nadruk op het denken in India is religie een serieuze zaak geworden. Lao Tse is altijd uitgelachen – Lao Tse staat bekend als een oude dwaas. Hij is allerminst serieus; een minder serieus mens vind je nergens.
Toen vond er een ontmoeting plaats tussen de gedachtenwereld van Boeddha en die van Lao Tse; India en China ontmoetten elkaar en dat was de geboorte van zen. Deze Sosan zat vlak bij de oorspronkelijke bron – zen kwam nog maar net uit de baarmoeder. Hij is een drager van de grondbeginselen.

Zijn biografie doet helemaal niet ter zake, want een man die verlicht wordt heeft geen biografie. Hij is niet langer zijn vorm, dus wanneer hij geboren is en wanneer hij gestorven is zijn feiten zonder enig belang. Daarom hebben we ons in het Oosten nooit drukgemaakt over biografieën of historische feiten. Die obsessie heeft hier nooit bestaan. Die obsessie is nu overgewaaid uit het Westen; daarom raakt men geïnteresseerd in zaken die niet relevant zijn. Wat maakt het uit wanneer iemand als Sosan geboren is – in het ene jaar of in het volgende? Hoe kan het van belang zijn wanneer hij gestorven is?
Sosan is van belang, niet zijn lichaam, niet zijn intrede in deze wereld of zijn vertrek. Aankomst en vertrek zijn niet van belang. Het enige belangrijke ligt in het wezen.

En dit zijn de enige woorden die Sosan heeft gesproken. Bedenk dat het geen woorden zijn, want ze komen uit een geest die boven woorden verheven is. Het zijn geen speculaties, het zijn authentieke ervaringen. Wat hij zegt, dat weet hij ook.

Hij is geen geleerde, hij is een wijze. Hij heeft het mysterie doorgrond en om het even wat hij te berde brengt, het is van uitzonderlijk belang. Het kan je volledig transformeren, totaal. Als je naar hem luistert, kan je luisteren een transformatie teweegbrengen, want alles wat hij zegt is van puur goud.
Maar aan de andere kant is het moeilijk, want de afstand tussen jou en hem is heel, heel groot: jij bent een denken en hij is een niet-denken. Ook al gebruikt hij woorden, hij zegt iets in stilte; en jij, ook al houd je je mond, blijft van binnen kwebbelen.

Terug naar de wortels

Probeer nu deze soetra’s te begrijpen. Ze behoren tot de mooiste die ooit door een mens op aarde zijn uitgesproken.

Als je terugkeert naar de wortels vind je de zin,
maar als je uiterlijkheden najaagt mis je de bron.

Als je terugkeert naar de wortels vind je de zin... Wat is het doel van dit hele spel van het bestaan? Wat is de zin van al die bomen die groeien, van alle mensen en dieren en vogels? Wat is de zin van deze aarde en deze hemel? Wat is de zin van dit geheel? Waar kun je de zin vinden?

Voor het denken moet de zin liggen aan het einde – waar dit bestaan zich naar toe beweegt, de bestemming, daar moet de zin liggen. Voor het denken moet de zin ergens aan het eindpunt liggen: daar waarheen we op weg zijn.

En deze soetra van Sosan zegt: Als je terugkeert naar de wortels vind je de zin... niet in de toekomst, niet in verlangen en bestemming, niet ergens anders, maar aan de wortels. Niet aan het einde maar in het begin.

Probeer het te begrijpen. Je moet velerlei dingen inzien. Ten eerste: zo er al een zin is, moet die in het zaad liggen. Misschien is hij verborgen, onzichtbaar, maar hij moet in het zaad liggen, want er kan niets ontstaan wat niet in het zaad aanwezig is. Niets kan uit leegte ontstaan.

Ook al is er een bestemming, dan moet die in het zaad verborgen liggen, precies zoals een bloem in het zaad verborgen ligt – de bloem is de zin van de boom. Wanneer de boom bloeit is hij in extase, wanneer hij bloeit zingt hij en danst hij. Hij heeft zijn doel bereikt, hij is gelukkig, hij is verrukt, niets ontbreekt hem nog. De bloemen geven uiting aan zijn verrukking; de boom danst omdat zijn doel bereikt is.

Maar die bloemen moeten in het zaad aanwezig zijn geweest, hoe kunnen ze anders ontstaan? Het einde moet aanwezig zijn in het begin; de Omega moet in de Alfa verborgen liggen. Jezus zegt: Ik ben het begin en het einde. Ik ben de Alfa en de Omega.

Het begin is tevens het einde. Het einde is op dit ogenblik misschien nog niet zichtbaar, maar het moet al aanwezig zijn. En als het zich in het zaad bevindt hoef je niet op de toekomst te wachten om de bloemen te kunnen zien. Je kunt het begin nu al doorgronden, want het is hier. Bedenk dat het zaad zich niet in het verleden bevindt. Het zaad is altijd hier en nu in het heden, want het hele verleden bevindt zich in het heden.

Natuurlijk bevindt de hele toekomst zich ook in het heden, maar de toekomst is nog niet gebeurd en het verleden heeft zich al afgespeeld, het begin heeft zich al afgespeeld. Doorgrond het begin, ga naar de wortels, naar de bron, dan wordt de zin geopenbaard.

En je draagt het zaad op dit moment in je binnenste – het zaad van iedere zin, van alle mogelijkheden, van alle deuren die kunnen opengaan en alle mysteries die zich kunnen voltrekken. Je hebt het zaad in je! Maar als je op de toekomst wacht kan het zijn dat die nooit komt, want de toekomst is oneindig en als je daarop wacht verspil je je leven, je tijd en je energie.

Geen gisteren, geen morgen, geen vandaag

Osho, Het boek van niets

OSHO PUBLIKATIES
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

© Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
© Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights