Zorba de boeddha

Soms krijg ik, als u spreekt, een visioen van een leven als Zorba de Griek – eet, drink en wees vrolijk – aards en hartstochtelijk, en dan denk ik dat dit de weg is. Op andere momenten krijg ik de indruk dat u zegt dat stilzitten de weg is, oplettend en onbeweeglijk als een monnik.
Wie moeten we nu zijn – Zorba’s of monniken– en hoe kan een vermenging van beiden mogelijk zijn? Ik voel aan dat u erin geslaagd bent de tegenstrijdigheden te integreren, maar kunnen wij zowel Zorba’s, gedreven door hartstocht en begeerte, als Boeddha’s zijn, onbewogen, koel en kalm?


Dat is de uiteindelijke synthese: als Zorba een boeddha wordt. Ik probeer hier niet Zorba de Griek te creëren, maar Zorba de Boeddha.
Zorba is prachtig, maar er ontbreekt iets. De aarde is van hem, maar de hemel ontbreekt. Hij is aards, geworteld, als een gigantische ceder, maar hij heeft geen vleugels. Hij kan niet de lucht in vliegen. Hij heeft wortels, maar geen vleugels.
Eet, drink en wees vrolijk is op zich prima; er is niets verkeerds aan. Maar het is niet genoeg. Daar word je gauw moe van. Je kunt niet altijd maar doorgaan met eten, drinken en vrolijk zijn. Spoedig verandert de draaimolen van plezier in een rad van droefheid, want het herhaalt zich. Alleen een echt middelmatige geest kan er gelukkig mee blijven.

Als je een beetje intelligentie hebt, zul je vroeg of laat de volstrekte futiliteit ervan inzien. Hoe lang kun je doorgaan met eten, drinken en vrolijk zijn? Vroeg of laat komt beslist de vraag op: waar dient het allemaal voor? Waartoe? Het is onmogelijk die vraag voor lange tijd te vermijden. En als je heel intelligent bent is die er altijd, hardnekkig; ze hamert op je hart om antwoord: Geef me antwoord! Waartoe?
En één ding moet je goed onthouden: het zijn niet de arme mensen, niet zij die hongerlijden die gefrustreerd raken met het leven, nee. Zij kunnen niet gefrustreerd raken. Zij hebben nog niet geleefd, hoe kunnen ze gefrustreerd zijn? Zij hebben hoop. Een arme man heeft altijd hoop. Een arme verlangt er altijd naar dat er iets gaat gebeuren, hoopt dat er iets gaat gebeuren – is het niet vandaag, dan wel morgen of overmorgen; zo niet in dit leven dan wel in het volgende.

Wat denk je? Wie zijn de mensen die de hemel afgeschilderd hebben als een Playboyclub – wie zijn deze mensen? Hongerig, arm, ze hebben het leven misgelopen en projecteren hun verlangens op de hemel. Er zijn rivieren van wijn in de hemel... wie zijn die mensen die fantasieën hebben van rivieren vol wijn? Ze moeten hier iets tekort gekomen zijn. En er zijn bomen die je wensen in vervulling doen gaan. Je zit eronder, doet een wens en zodra je de wens doet, gaat die meteen in vervulling. Er gaat zelfs geen moment voorbij tussen de wens en haar vervulling, geen schaduw ligt tussen de wens en haar vervulling. Het gebeurt onmiddellijk, het is een kant-en-klaar product!

Wie zijn die mensen? Ze lijden honger, ze hebben hun leven niet echt kunnen leven. Hoe kunnen ze gefrustreerd zijn met het leven? Ze hebben niet geëxperimenteerd – alleen door ervaring kun je de zinloosheid van alles te weten komen. Alleen zorba’s komen de volmaakte zinloosheid van alles te weten.
Boeddha zelf was een zorba. Alle mooie vrouwen in zijn land stonden tot zijn beschikking. Zijn vader had ervoor gezorgd dat hij omringd was door de mooiste meisjes. Hij had de prachtigste paleizen, verschillende paleizen voor verschillende seizoenen. Hij bezat alle luxe die maar mogelijk is, of die mogelijk was in die tijd. Hij leefde het leven van een Zorba de Griek – vandaar dat hij op zijn negenentwintigste al volkomen gefrustreerd was. Als hij een middelmatig mens was geweest, zou hij erin geleefd hebben. Maar hij zag al spoedig in waar het om draaide, alles herhaalt zich, het is hetzelfde. Elke dag eet je, elke dag vrij je met een vrouw... en hij had elke dag nieuwe vrouwen om mee te vrijen. Maar hoe lang... Al spoedig had hij er genoeg van.


De ervaring van het leven is heel bitter. Het is alleen zoet in de verbeelding. In werkelijkheid is het heel bitter. Hij ontsnapte uit het paleis, van de vrouwen, de rijkdom, de luxe, van alles...
Ik ben dus niet tegen Zorba de Griek, omdat Zorba de Griek de basis is van Zorba de Boeddha. Boeddha komt uit die ervaring voort. Ik ben dus helemaal voor deze wereld, omdat ik weet dat de andere wereld alleen ervaren kan worden via deze wereld. Ik zeg dus niet: ontsnap eruit, ik zeg je niet: word een monnik. Een monnik is iemand die zich tegen de zorba gekeerd heeft. Hij is een escapist, een lafaard, hij heeft iets overhaast gedaan uit gebrek aan intelligentie. Hij is niet volwassen. Een monnik is onvolwassen, hebzuchtig – hebzuchtig naar een andere wereld, en hij wil het te vroeg, maar het seizoen is nog niet aangebroken en hij is er nog niet rijp voor.

Leef in deze wereld, want deze wereld maakt je rijp, volwassen, integer. De uitdagingen van deze wereld geven je een centrum, een bewustzijn. En dat bewustzijn wordt de ladder. Dan kun je doorgroeien van zorba naar boeddha. Maar laat me het nog een keer herhalen: alleen zorba’s worden boeddha’s – en Boeddha is nooit monnik geweest. Een monnik is iemand die nooit een zorba is geweest, maar in verrukking is geraakt door de woorden van Boeddha. Een monnik is een na-aper, hij is vals, pseudo. Hij imiteert boeddha’s. Hij mag een christen zijn, hij mag een boeddhist zijn of een jaïn, dat maakt niet veel verschil, maar hij imiteert boeddha’s.


Wanneer een monnik uit de wereld weggaat, gaat hij ertegen vechten. Het is geen ontspannen vertrek. Zijn hele wezen wordt naar de wereld toegetrokken. Hij worstelt ermee. Hij wordt gespleten. De helft van zijn wezen is vóór de wereld, en de andere helft is begerig geworden naar het andere. Hij wordt uiteengereten. Een monnik is in feite schizofreen, een gespleten persoonlijkheid, verdeeld in het lagere en het hogere. En het lagere blijft aan hem trekken, en het lagere wordt steeds aantrekkelijker naarmate het onderdrukt wordt. En omdat hij niet in het lagere heeft geleefd, kan hij niet in het hogere komen.

Je kunt alleen in het hogere komen als je het lagere hebt doorleefd. Je kunt het hogere alleen verdienen door alle pijn en alle extase van het lagere te ondergaan. Voordat de lotus een lotus wordt, moet ze door de modder heen – die modder is de wereld. De monnik heeft de modder ontvlucht, hij zal nooit een lotus worden. Het is alsof een lotuszaadje bang is om in de modder te vallen – misschien door zijn ego: ik ben een lotuszaadje! Ik kan toch niet in de modder vallen! Maar dan zal het een zaadje blijven en nooit als lotus tot bloei komen. Als het als lotus wil bloeien, moet het zaadje in de modder vallen, het moet deze tegenstrijdigheid doorleven. Zonder deze tegenstrijdigheid van het in de modder leven, is het onmogelijk deze te overstijgen.
Ik zal de laatste zijn die een monnik van je wil maken – waarom zijn de monniken en de nonnen anders zo fel tegen mij? Ik zou graag willen dat je geworteld raakt in de aarde.


Ik ben het helemaal met Friedrich Nietzsche eens als hij zegt: ‘Ik smeek u, mijn broeders, blijf trouw aan de aarde en geloof niet in diegenen die over een hoop op het hiernamaals spreken!’ Leer je eerste les van vertrouwen door de aarde te vertrouwen. Die is op dit moment je thuis. Hunker niet naar de andere wereld. Beleef deze wereld, en beleef haar met intensiteit, met hartstocht. Beleef haar totaal, met je hele wezen. En vanuit dat totale vertrouwen, vanuit dat leven vol hartstocht, liefde en blijdschap, zul je in staat zijn haar te overstijgen.

De andere wereld ligt in deze wereld verborgen. De boeddha slaapt in de zorba. Hij moet wakker gemaakt worden. En niemand kan je wakker maken, alleen het leven zelf. Ik ben hier om je te helpen totaal te zijn, waar je ook bent: in welke toestand je je ook bevindt – leef die toestand totaal uit. Alleen door iets totaal te beleven, kun je het transcenderen.

Word eerst een zorba, een bloem van deze aarde, en verdien de mogelijkheid een boeddha te worden – de bloem van de andere wereld. De andere wereld is niet gescheiden van deze wereld; de andere wereld is niet tegen deze wereld, de andere wereld ligt erin verscholen. Dit is alleen een manifestatie van het andere, en het andere is het ongemanifesteerde deel van dit.

Osho, Leven liefde lachen,

OSHO PUBLIKATIES
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

© Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
© Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights