De waarnemer gadeslaan:
B
egrijp het principe van Twee Getuigen

Het is een van de belangrijkste soetra’s, een van de pure grondslagen van innerlijke chemie. Laat het diep in je hart doordringen. Het kan je transformeren, het kan je een nieuwe geboorte geven, een nieuwe visie, een nieuw universum. Het heeft twee betekenissen; beide betekenissen moet je begrijpen.

 

De eerste betekenis: er zijn twee soorten getuigen. De ene soort zijn de mensen om je heen. Je bent je er voortdurend van bewust dat je gadegeslagen wordt, waargenomen. Het creëert zelfbewustzijn in je. Vandaar de angst wanneer je op het podium tegenover een grote menigte staat. Acteurs ervaren het, dichters ervaren het, sprekers ervaren het – niet alleen de beginnelingen, maar zelfs zij die hun hele leven met toneelspelen verspild hebben. Wanneer ze het podium opkomen, komt een enorm beven in hen naar boven, een grote angst, of ze het kunnen klaarspelen of niet.

 

Met zoveel ogen op je gericht, wordt je teruggebracht tot een object. Je bent niet meer een subject, je bent een ding geworden. En je bent bang omdat ze je misschien niet waarderen. Misschien voeden ze je ego niet, misschien mogen ze je niet, misschien wijzen ze je af. Je bent nu in hun handen. Je bent teruggebracht tot een afhankelijke slaaf. Nu moet je op zo’n manier te werk gaan dat je gewaardeerd wordt. Hun ego’s moet je ondersteunen, zodat je erop kunt hopen dat zij als reactie jouw ego ondersteunen.

 

Wanneer je onder vrienden bent, ben je niet bang. Je kent ze, ze zijn voorspelbaar, je vertrouwt op elkaar. Maar wanneer je tegenover de anonieme menigte staat, komt er veel meer angst naar boven. Je hele wezen begint te trillen, je hele ego staat op het spel – je kunt falen. Wie weet? Je succes is niet gegarandeerd.

Dit is de eerste soort getuige. Anderen zijn getuige van je, en jij bent enkel een bedelaar. Dit is de situatie waarin miljoenen mensen leven. Zij leven voor anderen, vandaar dat zij alleen maar lijken te leven; in werkelijkheid leven ze niet. Ze zijn zich altijd aan anderen aan het aanpassen, want ze zijn alleen blij als anderen blij zijn met hen. Ze zijn voortdurend compromissen aan het sluiten, ze verkopen hun ziel, om een eenvoudige reden – opdat hun ego versterkt kan worden, opdat ze beroemd kunnen worden, welbekend.

Dit is de situatie waarin negenennegentig komma negen procent van de mensen leeft. Je kent maar één soort getuige – de ander. En de ander is altijd angstverwekkend.

..

Om mensen angst aan te jagen, hebben de priesters je door de eeuwen heen verteld dat God voortdurend naar je kijkt – je dag in dag uit constant in de gaten houdt. Jij slaapt dan misschien wel, maar hij slaapt nooit; hij blijft naast je bed zitten en kijkt. Hij houdt je niet alleen in de gaten, hij kijkt ook naar je dromen en je gedachten. Dus ga je niet alleen gestraft worden voor je daden, maar ook voor je dromen, voor je gedachten, je verlangens en je gevoelens. Geen moment, zelfs geen enkel moment is je toegestaan jezelf te zijn. Dat was een belangrijke strategie om mensen tot dingen te reduceren.

Waarom hunkeren we naar de aandacht van anderen? – omdat we hol zijn, zoals we zijn. Zoals we zijn, existeren we niet. Zoals we zijn, hebben we geen wezenscentrum. We zijn enkel lawaai, een menigte, een huis vol personeel dat met elkaar ruziet omdat de meester afwezig is of vast in slaap. We hunkeren naar de aandacht van anderen, zodat we tenminste een pseudocentrum kunnen scheppen. Als het echte ontbreekt, kunnen we tenminste vertrouwen op een pseudocentrum. Het geeft je een schijn van samenhang, het maakt je tot een persoon. Je bent geen individu – individualiteit is het aroma van een mens die echt gecenterd is, iemand die weet wie hij is.

De tweede vorm van getuige zijn is totaal anders, precies het tegenovergestelde. Het is niet zo dat je hunkert naar de aandacht van anderen; integendeel, je gaat aandacht aan jezelf besteden. Je wordt een getuige naar je eigen wezen. Je gaat je gedachten, verlangens, dromen, motieven, hebberigheden en jaloezieën gadeslaan.

Je creëert een nieuw soort gewaarzijn in je. Je wordt een centrum, een stil centrum dat alles wat er gebeurt blijft waarnemen.

Je bent kwaad en je neemt het waar. Je bent niet enkel kwaad, er is een nieuw element aan toegevoegd: je neemt het waar. En het verwonderlijke is, dat als je kwaadheid kunt waarnemen, kwaadheid verdwijnt zonder te zijn onderdrukt.

Het eerste type heilige moet het onderdrukken. Hij moet zijn seksualiteit onderdrukken, hij moet zijn hebzucht onderdrukken. En hoe meer je iets onderdrukt, hoe dieper het in je onbewuste verdwijnt. Het wordt een deel van je souterrain, en het gaat van daaruit je leven beïnvloeden. Het is als een wond waar het pus uit druppelt, maar je hebt die afgedekt. Juist door die af te dekken, word je niet gezond, heelt hij niet. Door die te verbinden, help je hem in feite steeds maar groter te worden. Je heiligen stinken, ze deugen niet vanwege allerlei verdringingen.

De tweede manier van getuige zijn, schept een totaal ander soort persoon. Het doet de wijze ontstaan. De wijze is iemand die weet wie hij is, niet volgens anderen. De wijze is iemand die een leven leidt volgens zijn eigen natuur, niet volgens de waarden van anderen. Hij heeft zijn eigen inzicht en de moed ernaar te leven.

De wijze is een rebel. De heilige is gehoorzaam, orthodox, conventioneel, traditioneel, conformistisch. De wijze is non-conformistisch, niet traditioneel, niet conventioneel, rebels. Rebellie is de hele smaak van zijn wezen. Hij is niet afhankelijk van anderen. Hij weet wat vrijheid is, en hij kent de vreugde van vrijheid. De heilige wordt door een grote menigte achternagelopen. De wijze heeft enkel de uitverkoren mensen die hem kunnen begrijpen.

De wijze wordt door de massa verkeerd begrepen, de heilige wordt vereerd. De wijze wordt door de massa veroordeeld, misschien zelfs vermoord. Jezus is gekruisigd en de paus wordt geëerd. Jezus is een wijze, en de paus is een heilige.

De heilige heeft karakter, en de wijze heeft bewustzijn. En er is een enorm verschil. Ze zijn zo verschillend als hemel en aarde. Karakter wordt om bepaalde verborgen motieven afgedwongen – om in deze wereld achtenswaardigheid te verkrijgen en steeds meer hemelse genoegens te verwerven. Bewustzijn heeft geen toekomst, geen motivatie, het is een vreugde in zichzelf. Het is niet een middel tot een doel, het is een doel op zichzelf.

Bij een heilige zijn, is bij een imitator zijn. Bij een wijze zijn, is bij iets waarachtigs en authentieks zijn. Bij een heilige zijn, is bij een leraar zijn, op z’n hoogst. Bij een wijze zijn, is bij een meester zijn. Dit zijn de twee getuigen.

 

Atisha zegt: Vat het principe van de twee getuigen.

Vermijd de eerste en stort je in de tweede.

Aan deze soetra zit nog een andere betekenis. De andere betekenis is: wees eerst getuige van de objecten van de mind. Dit is een hogere betekenis dan de eerste. Wees getuige van de objecten van de mind.

Patanjali noemt het dhyana, meditatie – zen en ch’an zijn afkomstig van hetzelfde woord. Wees getuige van de objecten, de inhoud van de mind. Sla alles gade dat aan je voorbijgaat, zonder waarderen, oordelen of veroordelen. Wees er niet voor of tegen, sla alleen maar gade, en dhyana, meditatie is geboren.

En de tweede is: wees getuige van de getuige zelf – en samadhi ontstaat, satori ontstaat, de hoogste extase ontstaat. De eerste leidt naar de tweede. Begin met je gedachten gade te slaan, maar stop daar niet. Wanneer gedachten verdwenen zijn, denk dan niet dat je er bent. Er moet nog iets worden gedaan, nog één stap. Sla nu de waarnemer gade. Wees nu enkel getuige van de getuige. Er is niets anders meer, alleen jij bent er. Word je plotseling alleen maar bewust van het gewaarzijn zelf, en dan wordt dhyana getransformeerd in samadhi. Door de mind gade te slaan, verdwijnt de mind. Door de getuige gade te slaan, breidt de getuige zich uit en wordt universeel.

Het eerste is een negatieve stap om de mind kwijt te raken. Het tweede is een positieve stap om geworteld te raken in het hoogste bewustzijn – noem dat het goddelijke of nirvana of wat je maar wilt.

uit: Osho, The book of wisdom


OSHO PUBLIKATIES
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

© Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
© Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights