soetra # 17
Kies niet, blijf in het midden

De vijfde techniek om het centrum te vinden: Zonder acht te slaan op de mind, blijf in het midden – totdat.
Dat is de hele soetra. Kort, zoals elke wetenschappelijke stelling, maar zelfs die paar woorden kunnen je leven volkomen transformeren. Zonder acht te slaan op de mind, blijf in het midden – totdat.

Blijf in het midden... Boeddha’s hele meditatietechniek is op deze soetra gebaseerd. Zijn weg staat bekend als majjhim nikai – de middenweg. Boeddha zegt: ‘Houd altijd het midden – in alles.’
Op een dag vroeg een zekere koning Shravan om geïnitieerd te worden en gaf Boeddha hem sannyas. De koning was een zeldzaam iemand en toen hij sannyas nam en geïnitieerd werd, stond het hele koninkrijk versteld. Niemand hield het voor mogelijk dat koning Shravan een sannyasin werd. Niemand kon het zich voorstellen omdat hij een man van de wereld was. Hij deed zich aan alles te goed en ging daarin heel ver. Wijntje en trijntje, iets anders kende hij nauwelijks.

Maar op een dag kwam Boeddha plotseling naar de stad en had de koning darshan – een spirituele ontmoeting – met hem. Hij viel op zijn knieën voor Boeddha en zei: ‘Wijd me in. Ik wil deze wereld vaarwel zeggen.’
Zijn begeleiders waren er niet op bedacht, zo onverwachts gebeurde het. Ze vroegen daarom aan Boeddha: ‘Hoe kan dit nu? Dit is een mirakel. Dit is helemaal niets voor Shravan. Hij heeft altijd in grote luxe geleefd. We hebben er geen vermoeden van gehad dat Shravan sannyas zou kunnen nemen. Hoe kan dat nu? Daar moet u de hand in gehad hebben.’
Boeddha zei: ‘Ik heb niets gedaan. Maar de mind valt nu eenmaal makkelijk van het ene uiterste in het andere. Dat is eigen aan de mind – van het ene uiterste in het andere vallen. Shravan doet dus niets nieuws. Het was te verwachten. Jullie zijn zo verbaasd omdat jullie niet weten hoe de mind werkt.’

De mind gaat van het ene uiterste naar het andere, dat is hem eigen. Zoiets maak je iedere dag mee: iemand is gek op geld en opeens geeft hij alles op en wordt een naakte bedelmonnik. ‘Wat een wonder!’ denken wij dan. Maar dat is het niet, het is gewoon iets wetmatigs. Van iemand die niet bezeten is van rijkdom kun je niet verwachten dat hij alles opgeeft, want je kunt alleen van het ene uiterste in het andere vervallen – net als de slinger van een klok.
Wie gek is naar rijkdom, zal daar op een gegeven moment als een gek tegen te keer gaan, maar in die gekheid blijft hij zichzelf – dat is de mind. Wie alleen maar op seks uit is, kan een celibatair worden en in afzondering gaan leven, maar de bezetenheid blijft. Eerst leefde hij alleen voor seks, nu wil hij helemaal niets van seks weten. Maar zijn instelling, zijn benadering van de werkelijkheid blijft precies dezelfde.

Maar de mind is heel achteloos. Daarom zegt de soetra: Zonder acht te slaan op de mind... Je hoort wat ik zeg, je begrijpt het, maar de mind neemt er geen notitie van. De mind blijft altijd de uitersten opzoeken.
De mind wordt gefascineerd door uitersten. Waarom? Als jij het midden houdt, betekent dat voor hem het einde. Let eens op de slinger van een klok. Als je een oude klok hebt, let dan eens op de slinger. De slinger kan de hele dag in beweging blijven doordat hij voortdurend naar de uitersten gaat. Als hij naar links gaat, verzamelt hij de kracht om naar rechts te gaan. Als hij naar rechts gaat denk dan niet dat hij echt naar rechts gaat, nee, hij verzamelt alleen de kracht om naar links te gaan. Dat zijn de uitersten, rechts-links, rechts-links.

Laat de slinger in het midden stilstaan en alle impulsen gaan verloren. Dan heeft de slinger geen energie want de energie komt van een van de uitersten. Het ene uiterste gooit de slinger naar het andere uiterste en dan opnieuw en daarmee is de zaak rond… de slinger blijft in beweging. Laat hem in het midden hangen en alle beweging komt tot stilstand.
De mind werkt als de slinger van een klok en als je erop let, kun je dat elke dag zien. Je besluit iets aan de ene kant en even later hel je over naar de andere kant. Je bent boos en even later heb je spijt. Je zegt: ‘Nu is het genoeg geweest, vanaf nu ben ik nooit meer kwaad.’ Maar je hebt niet in de gaten dat je in uitersten vervalt.

Echtparen maken nog steeds ruzie ondanks het feit dat ze al eeuwenlang van alle kanten positieve adviezen krijgen over hoe ze in liefde met elkaar kunnen leven – en nog blijven ze ruziemaken. Freud was de eerste die zich ervan bewust is geworden dat liefde en haat hand in hand gaan. ‘s Morgens houd je van iemand, ‘s avonds haat je hem en zo schommelt de slinger maar heen en weer. Iedere man, iedere vrouw weet dat, maar Freud ging nog een stapje verder. Hij zei dat als een stel geen ruzie meer maakt, de liefde ook dood is.

Liefde die het moet hebben van haat en conflict, is niet van blijvende aard. Maar denk nu niet dat een stel dat nooit ruziemaakt, een ideaal paar is. Dat is helemaal geen paar. Ze leven naast elkaar, niet met elkaar. Ze zijn parallelle lijnen, die raken elkaar nooit, zelfs niet om te bekvechten. Ze zijn bij elkaar maar elk is alleen – evenwijdig.

De mind moet het nu eenmaal van de uitersten hebben. Daarom geven de psychologen tegenwoordig een beter advies. Het advies is beter, geeft blijk van een dieper inzicht. Ze zeggen: als je echt wilt liefhebben – met je mind – wees dan niet bang voor wat ruzie. Maar je moet dan wel echt ruziemaken, zodat je in het andere uiterste van echte liefde kunt terechtkomen. Als je dus ruzie krijgt met je vrouw, ga die ruzie dan niet uit de weg, anders ga je ook de liefde uit de weg. Als de tijd ervoor is aangebroken, vecht het dan ook helemaal uit. Dan ben je ‘s avonds weer aan liefde toe – de mind heeft dan weer nieuwe energie verzameld. Gewone liefde kan het niet zonder strijd stellen, omdat de mind onderhevig is aan de slingerbeweging. Alleen liefde die niet uit de mind komt, kan zonder strijd voortbestaan, maar dan hebben we het ook over iets heel anders.

De liefde van Boeddha is iets heel anders. Als hij van je houdt, voel je je daar niet zo fijn bij, omdat je daar geen onvolkomenheid in kunt ontdekken. Die liefde is alleen maar zoet, zoet en nog eens zoet – en dus saai, want een conflict zorgt juist voor wat leven in de brouwerij. Iemand als Boeddha kan echter niet kwaad zijn, hij kan alleen maar liefhebben. En jij ervaart zijn liefde niet als liefde, omdat jij die alleen door contrastwerking kunt voelen.

Deze soetra is prachtig en kan wonderen verrichten. Zonder acht te slaan op de mind, blijf in het midden – totdat. Probeer het maar. Het is een soetra voor je hele leven. Het is niet iets om zo af en toe eens te doen. Je moet hem je voortdurend bewust zijn. In je bezigheden, als je loopt, als je eet, een relatie aangaat, bij alles – blijf in het midden. Probeer het op z’n minst eens. Dan zul je een kalmte gewaarworden, een rust die over je komt, een stille kern die zich in je begint te ontwikkelen.

Ook al slaag je er niet in het exacte midden te houden, probeer toch in het midden te blijven. Stilaan zul je gaan begrijpen wat met dat midden wordt bedoeld. Wat er ook het geval mag zijn – haat of liefde, woede of berouw – vergeet nooit het tegendeel en blijf in het midden. Vroeg of laat zul je dan op het exacte middelpunt stuiten.
En als je dat eenmaal kent zul je het nooit meer vergeten want dat middelpunt stijgt uit boven de mind. Dat middelpunt is wat we verstaan onder spiritualiteit.

Uit: Het boek der geheimen
 

OSHO PUBLIKATIES
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

© Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
© Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights