Slaapproblemen

Vraag:
‘Mijn slaap is erg onregelmatig – soms slaap ik maar één uur, soms wel twaalf uur.’

Houd een vaste tijd aan om te gaan slapen – als je iedere avond om elf uur gaat, dan om elf uur. Dat is punt één. Blijf bij een vast tijdstip, dan kan je lichaam al gauw in een ritme komen. Niet van tijd veranderen, anders breng je het lichaam in de war. En je lichaam is in de war – zoveel dagen is dat al aan de gang, nu eens slapen, dan weer niet slapen. Voor wat ritme betreft, is je lichaam het spoor bijster. Het ritme moet weer in stand worden gebracht. Er bestaat een biologisch ritme en je lichaam heeft dat ritme uit het oog verloren. Dus als je besluit om elf uur naar bed te gaan, leg dat dan vast; dan moet je, wat er ook gebeurt om elf uur naar bed gaan.
Je kunt besluiten: twaalf uur – wat voor tijd ook, leg die vast – maar dan moet het ook regelmaat zijn. Dat is één ding…

En voordat je naar bed gaat, ga je een half uur lang energiek dansen zodat het hele lichaam alle spanningen eruit kan gooien. Als je naar bed gaat met al je spanningen, houden die spanningen je wakker. Dus als je van plan bent om elf uur naar bed te gaan, begin je om tien uur met dansen. Dans tot half elf. Dan neem je een warme douche of een warm bad. Ontspan vijftien minuten in bad. Laat het hele lichaam ontspannen. Eerst het dansen zodat al de spanningen eruit gegooid worden; dan een behoorlijk warme douche. Een warm bad is nog veel beter dan een douche, dan kun je dus een halfuur in het bad liggen, of zeg vijftien, twintig minuten en daar ontspannen. Dan eet je iets – iets warms is goed, niet koud. Alleen hete melk is al voldoende, en dan ga je slapen. En niet lezen voor het slapen gaan – nooit.

Dit moet het programma zijn, een programma van een uur: dansen, baden, iets eten – warme melk is het beste – en dan ga je slapen; doe het licht uit en ga slapen. Of de slaap al of niet komt, maak je er niet druk over. Komt de slaap niet, blijf dan stil liggen en let op je adem. Je moet niet te veel ademhalen, anders houdt dat je wakker. Laat de adem zoals die is, stil, maar jij blijft hem gewoon gadeslaan: hij komt naar binnen, gaat naar buiten, in…, uit…. Het is zo’n eentonig proces dat je al gauw vast in slaap bent. Al wat eentonig is, is nuttig. En ademhalen is absoluut eentonig – er zit geen verandering in: hij gaat naar buiten, hij komt naar binnen, uit...; in… Je kunt zelfs de woorden ‘komt in, gaat uit’, ‘komt in’, ‘gaat uit’ gebruiken. Van binnen herhaal je de woorden: ‘komt in’, ‘gaat uit’, ‘in’, ‘uit’.

Komt de slaap niet, sta dan niet weer op. Ga niet naar de koelkast om wat te eten, ga niet lezen of het een of ander uitvoeren. Wat er ook gebeurt, je blijft gewoon in bed, ontspannen.
Zelfs al komt de slaap niet, ontspannen is bijna net zo waardevol als slaap; slechts een klein beetje minder waardevol, dat is alles. Als slaap je honderd procent rust geeft, geeft ontspannen in bed liggen je negentig procent. Maar ga er niet uit, anders verstoor je het ritme. Binnen enkele dagen zul je zien dat de slaap wel komt. En ‘s morgens moet je er ook een regel van maken om precies om dezelfde tijd op te staan.
Help je lichaam om terug te komen in het patroon; het is een beetje van slag geraakt. ‘s Morgens dus om zes of zeven uur – wanneer je wilt opstaan – leg het vast; zet de wekker naast je. Ook al heb je niet de hele nacht geslapen, dat geeft niet; als de wekker afloopt, moet je eruit. En overdag niet weer gaan slapen, want dan verstoor je het ritme. Zo is het gekomen dat je de ene dag maar een uur slaapt en de andere dag twaalf uur lang. Hoe moet je lichaam nu in een ritme komen? Niet overdag gaan slapen, dat moet je maar vergeten; wacht tot het avond is. Om elf uur ga je weer naar bed. Laat je lichaam naar slaap snakken. Dus van elf tot zes… zeven uur is genoeg.
Ook al heb je overdag zin om te slapen, ga je een wandeling maken, ga lezen, zingen, luisteren naar muziek, maar ga niet slapen. Geef niet aan die verleiding toe. Het hele punt is dat je lichaam moet worden teruggebracht tot een ritmische kringloop.

Vraag:
‘Ik kan niet goed slapen en ik word altijd tussen drie en vier uur in de ochtend wakker.’

Sta je altijd op tussen drie en vier? Maak er dan een tijd voor meditatie van. Voor iets positiefs moet je altijd van een gelegenheid gebruik maken.

Wees in alles creatief. Als je niet kunt slapen, is het niet nodig om slaap te forceren, en slaap kan hoe dan ook helemaal niet geforceerd worden. Slaap is een van die energieën die je niet kunt willen. Als je wilt slapen, raak je in de war. Als je iets doet om in slaap te komen, vormt dat doen van jou op zichzelf al de belemmering, want slaap is het tegengestelde van doen; het is een toestand van niet-doen. Dus als je er moeite voor doet, je begint bijvoorbeeld schaapjes te tellen of je gaat een mantra herhalen, of je draait je naar deze kant en je draait je naar die kant om, of je begint God aan te roepen en je gaat bidden, dat maakt je alleen nog maar meer wakker.
Dat helpt niet, maar dat is nou juist wat de meeste mensen doen.

Mijn benadering is een totaal andere. Ten eerste: als de slaap weg is, betekent dat simpelweg dat je lichaam perfect is uitgerust en de mensen hebben verschillende…
‘Maar ik voel me uitgeput.’
Dat is je mind; dat heeft niks met je lichaam te maken. Alleen al het idee dat je niet goed geslapen hebt, maakt je moe. Het is niet echt het gebrek aan slaap. Want het lichaamsmechanisme, het organisme van het lichaam heeft zijn eigen wijsheid.

...
Je moet er een positieve kijk op krijgen, gebruik deze tijd. Kom in harmonie met de nacht, de geluiden van de nacht, en geniet ervan! Het heeft een onmetelijke schoonheid. Dan weet je niet eens wanneer je weer in slaap bent gevallen… maar dat is bijzaak, en dat kan alleen maar een bijproduct zijn. Als je zo verzonken bent in het luisteren naar de nachtelijke geluiden, dan glijd je langzaam weer in slaap – niet door je wil, niet dat je dat verlangde. En ik zeg niet dat je moet mediteren om te kunnen slapen, nee. Er is geen ‘opdat’, er is geen ‘daarvoor’. Ik zeg alleen dat je genieten moet! En eensklaps bemerk je dat de slaap er is. Maar of het gebeurt of niet, dat doet er niet toe. Gebeurt het, goed; gebeurt het niet, prima. Maar je moet dit drie weken doen en alle vermoeidheid verdwijnt. Dat is een kwestie van de mind. Al van ‘s morgens vroeg af loop je met het idee rond dat je moe bent. Natuurlijk raak je dan meer en meer vermoeid. Je bent bang voor alles, voor iedere verwikkeling. Je bent al moe, dus als je dit doet, ben je nog meer vermoeid. Je creëert een neurose om je heen.

Iedereen heeft verschillende behoeften waar het slapen en eten betreft. De één slaapt acht uur, de ander heeft misschien tien uur nodig, en weer een ander heeft misschien maar zes uur nodig en weer iemand anders heeft maar behoefte aan vier uur, of soms zijn er mensen die niet meer dan drie of twee uur nodig hebben…
Mijn eigen vader kon na drieën niet meer slapen. Hij ging om ongeveer elf uur slapen, dus hij had hooguit drie of vier uur slaap. Mijn moeder had zich altijd zorgen gemaakt, maar ik heb mijn vader gezegd dat hij moest gaan zitten mediteren. Daarom ging hij van drie uur af zitten, en dat werd zijn deur naar het goddelijke. Jarenlang zat hij van drie tot zeven… en hij werd bijna een standbeeld; hij vergat zijn lichaam.

Wel, dat werd de meest kostbare ervaring van zijn leven; geen slaap die dat kon verschaffen.
Tegen drieën was hij zo fris als een hoentje; zo functioneerde zijn mechanisme, zijn lichaam. In het begin probeerde hij altijd in slaap te komen. Het was een ellende omdat de slaap niet komen wilde, en hij werd moe van de pogingen die hij deed om in slaap te komen, en hij raakte ervan gefrustreerd; tegen de tijd dat het ochtend was, was hij gefrustreerd. Drie of vier uur worstelen om in slaap te komen, iedere nacht, en de slaap komt niet, dan moet je toch zeker wel gefrustreerd raken? Maar sinds ik hem meditatie gaf, verdween alle frustratie en werden die uren zijn meest waardevolle. Hij begon ernaar te verlangen: vierentwintig uur lang dacht hij over die momenten na, want die waren de meest vredige. Hij maakte er goed gebruik van.

Uit: Osho, Body/mind balancing
Het kleine abc van meditatie

 OSHO PUBLIKATIES
 
Churchillstraat 11, 7091 XL Dinxperlo
  tel. +31-(0)315 – 654 737
e-mail: info@osho.nl

 © Copyright teksten, foto’s en illustraties van Osho: Osho International Foundation
  © Copyright Nederlandse teksten van Osho: Osho Publikaties
 Voor informatie over kopiëren/publiceren van teksten van Osho, zie: 
www.osho.com/copyrights